Dostaniesz 20 zł rabatu i naszą pomoc we wzmocnieniu organizmu

W 3 miesiące pozbędziesz się problemów z odpornością raz na zawsze







Jesteś tym czym oddychasz. Czy unikanie zanieczyszczeń jest możliwe?

0
Jesteś tym czym oddychasz. Czy unikanie zanieczyszczeń jest możliwe?

O naszym zdrowiu i samopoczuciu decyduje nie tylko nasz styl życia, ale także stan środowiska w którym żyjemy, a to niestety w ostatnich 200 latach uległo znacznej degradacji i zanieczyszczeniu. Zanieczyszczenie środowiska obserwowane jest we wszystkich trzech obszarach: w powietrzu, glebie i wodzie. Jednak to właśnie zanieczyszczenie powietrza ma szczególnie istotny wpływ na degradację środowiska naturalnego oraz zdrowie człowieka i jakość jego życia. 

Masz wpływ na to czy ćwiczysz, poniekąd na to jak się odżywiasz, ale czy masz wpływ na to czym oddychasz? Czy unikanie zanieczyszczeń środowiska w ogóle jest możliwe?

W dalszej części artykułu dowiesz się m.in. jakie są główne rodzaje i źródła zanieczyszczeń powietrza? Od czego zależy jakość powietrza? Czym różni się smog londyński od smogu Los Angeles i w jakich porach te rodzaje smogu występują w Polsce? Jak smog wpływa na nasze zdrowie i odporność? Jak sobie radzić z zanieczyszczeniami powietrza? A także o tym jakie są niekorzystne skutki nadmiernego hałasu na zdrowie? Oraz o zanieczyszczeniach żywności, które także bywają efektem zanieczyszczeń środowiska.

Zanieczyszczenie środowiska

Zanieczyszczenia środowiska mogą być spowodowane przez źródła naturalne (np. wulkany), natomiast głównym źródłem obecnych zanieczyszczeń są źródła sztuczne, a dokładniej działalność człowieka. Głównymi źródłem zanieczyszczeń środowiska są: przemysł, gospodarka komunalna, transport i rolnictwo. Zaś ich miarą jest poziom skażenia powietrza, wód i gleby oraz hałas. Warto uświadomić sobie, że substancje szkodliwe znajdują się w powietrzu, którym oddychamy, w wodzie, którą pijemy, glebie, na której uprawiamy rośliny, a które później stanowią pożywienie dla zwierząt i nas samych. Jak widzisz jest wiele dróg wnikania zanieczyszczeń do organizmu. Problem jest naprawdę poważny i wymaga rozwiązania, bo na szali jest nie tylko nasze zdrowie ale wręcz życie. Dlatego też tak ważnym jest aby uświadomić sobie i dowiedzieć się więcej jakie są efekty oddziaływania zanieczyszczeń środowiska na nasz organizm.

Zanieczyszczenia środowiska dzielą się na:

Zanieczyszczenie powietrza – więcej na ten temat przeczytasz w dalszej części wpisu;

Zanieczyszczenie wody powoduje zmianę jej cech fizycznych, chemicznych lub biologicznych, które uniemożliwiają wykorzystanie wody do celów pitnych lub gospodarczych. Główne zanieczyszczenia wód to: pestycydy, metale ciężkie, węglowodory, fenole.

Zanieczyszczenie gleby powoduje zmianę cech gleby, co uniemożliwia jej normalne użytkowanie. Główne zanieczyszczenia gleby to: metale ciężkie i nawozy sztuczne.

Zanieczyszczenie hałasem spowodowane jest dużą emisją hałasu wytwarzanego przez urządzenia mechaniczne oraz głośniki nadające muzykę w miejscach publicznych.

Zanieczyszczenie światłem czyli emisja światła, która przeszkadza np.  w funkcjonowaniu człowieka, czy w żerowaniu zwierzętom.

Zanieczyszczenie krajobrazu  polega na obniżeniu wartości wizualnych otoczenia poprzez ingerencję człowieka, np. hałdy.

Skażenia promieniotwórcze czyli skażenie wody, gleby lub powietrza substancjami promieniotwórczymi, które powstały zazwyczaj podczas awarii urządzeń jądrowych (np. elektrowni jądrowej) lub też wybuchu bomby atomowej itp.

 zanieczyszczenie srodowiska

W obecnych czasach mamy ciągły kontakt z zanieczyszczeniami środowiska. Dłuższe obcowanie z czynnikami szkodliwymi może wywołać osłabienie układu odpornościowego oraz spadek sił witalnych, co w konsekwencji zwiększa podatność organizmu na dalsze, niekorzystne oddziaływanie zanieczyszczeń środowiskowych. Mamy takie błędne koło.

Czy i jak możemy się uchronić przed niekorzystnym wpływem środowiska?

Aby ochronić się przed niekorzystnym wpływem środowiska musimy przede wszystkim zacząć bardziej o nie dbać, bo bez tego nic nie zdziałamy. Każdy z nas może przyczynić się do poprawy stanu środowiska poprzez zmianę i/lub wprowadzenie prostych nawyków np. stosowanie mniejszej ilości substancji chemicznych (np. nawozy, pestycydy), oszczędzanie energii i wody, segregacja odpadów, zaprzestanie ogrzewania paliwami stałymi itp. Bez zmiany naszych nawyków środowisko sobie nie poradzi, i będzie w coraz gorszym stanie a my razem z nim.

Oddychamy od chwili urodzin aż do chwili śmierci. Jest to nasza podstawowa i stała potrzeba. Bez powietrza nie ma życia, a jego jakość  ma ogromny wpływ na wszystkie jego aspekty. Chciałoby się powiedzieć: jesteś tym czym oddychasz.

Dlatego też dzisiejszy wpis w głównej mierze poświęcić chcę zanieczyszczeniom powietrza, czyli temu czym oddychamy i czym oddychać będziemy oraz jaki ma to na nas wpływ.

Zanieczyszczenie powietrza

Zanieczyszczenie powietrza jest jednym z głównych ogólnoświatowych zagrożeń środowiska. Zanieczyszczenia stanowią wszelkie substancje (gazy, ciecze, ciała stałe), które znajdują się w powietrzu atmosferycznym i nie są jego naturalnymi składnikami, a także substancje występujące w nim naturalnie, ale w znacznie zwiększonych ilościach.

Powietrze jest mieszaniną gazów. Głównymi jego składnikami są: azot stanowiący ok. 78% i tlen ok. 21%. Pozostałą część stanowią inne gazy: argon, dwutlenek węgla oraz w niewielkich ilościach: neon, hel, krypton, ksenon i wodór. Ponadto powietrze zawiera różną, zależną od warunków otoczenia ilość pary wodnej.

Główne zanieczyszczenia powietrza to: dwutlenek siarki (SO2), dwutlenek azotu i  tlenki azotu (NO2, NOx), tlenek węgla (czad), zanieczyszczenia pyłowe: pył PM10  i pył PM2,5, metale ciężkie (m.in. rtęć, kadm, ołów, mangan, chrom), benzo(a)piren  (należy do wielopierścieniowych węglowodorów aromatyczne - WWA), a także dioksyny.

Temat zanieczyszczeń powietrza jest taki ważny ponieważ wpływa na nasze zdrowie, samopoczucie, a także długość i jakość naszego życia. Aby walczyć z zanieczyszczeniami musisz się dowiedzieć z kim walczysz i o co walczysz.

Jakość powietrza w Polsce

Niestety ale jakość powietrza w  Polsce należy do najgorszych w  Europie. W badaniach Europejskiej Agencji Środowiska (EEA) z 2013 roku, pokazujących poziom zanieczyszczeń oraz ranking najbardziej zanieczyszczonych miast w Europie, w pierwszej dziesiątce znalazło się aż 6 polskich miast: Kraków, Nowy Sącz, Gliwice, Zabrze, Sosnowiec, Katowice. W miastach tych przez prawie połowę roku przekraczany jest limit stężenia zanieczyszczeń powietrza. Dla porównania warto wspomnieć, iż w innych miastach europejskich, limity te są przekraczane maksymalnie przez klika dni w roku. Naszymi konkurentami w walce o najgorsze powietrze są Bułgarzy, ale to my zajmujemy niechlubne pierwsze miejsce w całej UE  pod względem stężenia rakotwórczego benzo(a)pirenu stale przekraczając wartość obowiązującej normy (to tak jakbyśmy wypalali od kilkuset do nawet kilku tysięcy papierosów rocznie).

Szczególny niepokój budzą przede wszystkim zdrowotne aspekty i konsekwencje złego stanu powietrza. Jak wynika z badań, ze względu na zły stan powietrza umiera w Polsce kilkadziesiąt tysięcy osób rocznie. Dotychczasowe ustalenia potwierdzają, że zachodzi ścisły związek między oddychaniem zanieczyszczonym powietrzem, a występowaniem negatywnych efektów zdrowotnych.

Mimo, iż mamy najbardziej zanieczyszczone powietrze wśród wszystkich krajów członkowskich Unii Europejskiej, to wydaje się, że w naszym społeczeństwie świadomość istnienia i wagi tego problemu jest wciąż zbyt niska. Zwłaszcza niewiele jest osób, które posiadają wystarczającą wiedzę na temat wpływu zanieczyszczeń powietrza na zdrowie. W konsekwencji prowadzi to do tego, iż problem zanieczyszczenia powietrza jest bardzo często ignorowany lub co najmniej bagatelizowany.

Co prawda w ciągu ostatnich kilku lat nastąpił w Polsce zauważalny wzrost zainteresowania problemem zanieczyszczenia powietrza (potocznie nazywanego „smogiem”) ale to wszystko dzieje się zbyt wolno.

Zanieczyszczenia powietrza powodują nie tylko niekorzystny wpływ na zdrowie czy zwiększoną umieralność ale także oddziałują niekorzystnie na rośliny i zwierzęta oraz zabytki (uszkadzają budynki i materiały).

Ale zanim powiemy o konsekwencjach to warto dowiedzieć się …

Co jest przyczyną złej jakości powietrza w naszym kraju?

Źródeł jest kilka:

  1. Ogrzewanie budynków tzw. niska emisja (emisja powierzchniowa) pochodząca z  sektora bytowo-komunalnego, czyli zanieczyszczenia generowane przez domowe piece, kotły i kominki opalane węglem i drewnem (kominy poniżej 40m wysokości) - przyczyną emisji tych zanieczyszczeń jest spalanie paliw grzewczych złej jakości (głównie słabej jakości węgla, a także mułu węglowego czy tzw. flotokoncentratów) oraz odpadów (zarówno w piecach domowych jak i na otwartej przestrzeni), a także zły stan techniczny domów i systemów grzewczych, które emitują najwięcej zanieczyszczeń (np. piece starego typu tzw. kopciuchy - w których można spalić dosłownie wszystko, charakteryzujące się niską efektywnością energetyczną i brakiem wyposażenia w odpowiednie filtry). Sprawę utrudniają też niskie kominy, które powodują, że zanieczyszczenia kumulują się w jednym miejscu, szczególnie jeśli domy znajdują się w kotlinach lub dolinach rzek. Nie mniej ważny jest właściwy sposób palenia w piecu. Sytuację pogarsza fakt, że większość polskich domów jest bardzo słabo ocieplonych, co przekłada się na większe zużycie opału. Niska emisja ma także związek z wypalaniem łąk i paleniem liści (co niestety nadal jest częste szczególnie na wsiach). Niska emisja z ogrzewania domów odpowiada za ponad połowę zanieczyszczeń w skali całego kraju (gł. drobny pył całkowity, a także pyłów PM10, PM2,5, oraz benzo(a)pirenu i dioksyn). Szkodliwe substancje pochodzące z  niskiej emisji docierają praktycznie wszędzie: zatruwają powietrze, wody, gleby i tym samym wszystkie organizmy, które oddychają i spożywają skażoną wodę i żywność.
  2. Transport samochodowy (tzw. emisja liniowa) - przyczynami znacznego udziału transportu samochodowego w emisji zanieczyszczeń są: szybki wzrost liczby samochodów, zły stan techniczny i wiek pojazdów, proceder usuwania filtrów cząstek stałych (DPF, FAP) z nowych pojazdów z silnikiem Diesla, nieskuteczne kontrole poziomu emisji spalin, a także brak odpowiedniej infrastruktury drogowej. Zanieczyszczenia, pochodzące z  transportu są dużo bardziej szkodliwe dla ludzi, niż zanieczyszczenia pochodzące z przemysłu, ponieważ rozprzestrzeniają się w dużych stężeniach na niskich wysokościach w bezpośrednim sąsiedztwie ludzi. Jednym z głównych winowajców są samochody z silnikami Diesla. Ale warto wiedzieć, że tylko kilka procent wytwarzanego przez auta pyłu to tzw. emisja z rury, kilkanaście procent powoduje ścieranie opon i klocków hamulcowych, a aż 80% pylenie wtórne, czyli podrywanie pyłu osadzonego na powierzchni drogi przez ruch samochodowy. W skali kraju transport samochodowy odpowiada za około 5-15% wszystkich zanieczyszczeń - głównie sadzy, pyłów zawieszonych oraz tlenków azotu i tlenku węgla (w miejscach o dużym natężeniu ruchu wartości te są większe - w Warszawie transport odpowiada za ponad 60% szkodliwych pyłów gazowych);
  3. Przemysł – to element w którym odnotowano sporą poprawę. Od lat 80-tych XX wieku znacznie zmniejszyła się u nas emisja szkodliwych substancji (głownie pyłów i dwutlenku siarki - SO2) związana z produkcją przemysłową. Oczywiście w wielu miejscach w Polsce zakłady przemysłowe wciąż są bardzo istotnym źródłem zanieczyszczeń powietrza, m. in. pyłu zawieszonego, WWA, tlenków azotu i siarki, arsenu oraz metali ciężkich. Są to przed wszystkim huty, koksownie, rafinerie ropy naftowej oraz zakłady produkujące płyty wiórowe).
  4. Energetyka oparta na spalaniu węgla - W Polsce aż 85 proc. energii elektrycznej produkowanej jest z węgla. Jak wynika z raportu Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBIZE) elektrownie zlokalizowane na terenie naszego kraju odpowiadają za 11% emisji pyłu pierwotnego PM 2,5, 51% dwutlenku siarki oraz 31% emisji tlenków azotu. Elektrownie mają znaczący wpływ na jakość powietrza na terenie całego kraju poprzez emitowanie zanieczyszczeń na dużych wysokościach i zwiększoną przez to możliwość ich rozprzestrzeniania (elektrownie węglowe w Polsce w znacznej większości opierają się na przestarzałych technologiach - średni wiek elektrowni węglowych wynosi 40 lat, a jedynie 10% z nich jest młodszych niż 10 lat).
  5. Rolnictwo - metan i dwutlenek azotu to zanieczyszczenia produkowane głównie przez rolnictwo. Metan pochodzi głównie z hodowli (fermentacja karmy roślinnej w układzie trawiennym zwierząt hodowlanych - bydła i trzody), w innych krajach także z produkcji ryżu, zaś dwutlenek azotu powstaje ze spalania biomasy i wysiewu nawozów na grunty uprawne.

Ale to, jakie źródło zanieczyszczeń ma największy wpływ na jakość powietrza, a zatem na nasze zdrowie, w ogromnej mierze zależy od: miejsca,  pory roku, a nawet pory dnia. Inny będzie udział poszczególnych typów źródeł w sąsiedztwie ruchliwej ulicy, inny w dzielnicy domów jednorodzinnych ogrzewanych węglem lub drewnem, a jeszcze inny w pobliżu zakładu przemysłowego.

W wielu miejscach istotnym źródłem szkodliwych substancji w powietrzu jest napływ zanieczyszczeń spoza rozważanego obszaru, np. miasta czy pojedynczej dzielnicy. Przykładowo, w sezonie grzewczym napływ zanieczyszczeń pyłowych z miejscowości otaczających Kraków może być istotnym źródłem zanieczyszczeń powietrza w samym Krakowie. Oczywiście, przepływ zanieczyszczeń może odbywać się w obie strony, w zależności od warunków pogodowych.  Zanieczyszczenia pyłowe i niektóre zanieczyszczenia gazowe mogą też przemieszczać się na znaczne odległości (100–1000 km) i negatywnie oddziaływać na zdrowie ludzkie daleko od miejsc, w których powstały. Problem ten dotyczy głównie zanieczyszczeń generowanych przez przemysł oraz energetykę.

Sytuacja zanieczyszczenia powietrza niską emisją jest niezwykle niebezpieczna, gdyż  pochodzące z niej szkodliwe substancje docierają praktycznie wszędzie: zatruwają powietrze, wody, gleby i tym samym wszystkie organizmy, które oddychają i spożywają skażoną wodę i żywność.

Skuteczne rozwiązanie problemu zanieczyszczenia powietrza wymaga zdecydowanych działań od wszystkich sektorów przyczyniających się do emisji zanieczyszczeń czyli gospodarstw domowych, transportu, produkcji energii, przemysłu, rolnictwa, ale również ogółu społeczeństwa, którego postawa i świadomość ma zasadnicze znaczenie dla powodzenia tych działań. Potrzebne są działania na wszystkich szczeblach: indywidualnych, lokalnych jak i krajowych.

Tak dużo powiedziałam już o zanieczyszczeniach powietrza więc pora teraz przejść do szczególnie niebezpiecznego zjawiska jakim jest….

Smog - czym jest, jak powstaje?

Słowo "smog" powstało przez połączenie dwóch angielskich wyrazów: smoke, czyli "dym" i fog, czyli "mgła".

Smog to zjawisko, które powstaje na skutek jednoczesnego wystąpienia niekorzystnych czynników: zanieczyszczenia powietrza spowodowanego działalnością człowieka, dużego zamglenia oraz braku wiatru. Można powiedzieć, że smog jest taką sztuczną mgłą, która utworzyła się w sposób nienaturalny, jako efekt działań człowieka oraz pewnych niesprzyjających okoliczności przyrody.

Unoszący się smog sprawia, że powietrze staje się nieprzejrzyste, często o nieprzyjemnym zapachu.

Z uwagi na miejsce i warunki jego tworzenia wyróżniamy 2 główne rodzaje smogu:

- smogu typu Los Angeles (fotochemiczny, letni), który powstaje przede wszystkim w letnich miesiącach i który spotkać można głównie w strefach subtropikalnych. Smog typu Los Angeles składa się przede wszystkim z gazów, w tym tlenków węgla, tlenków azotu i węglowodorów.  Pod wpływem słońca powstają z nich kolejne szkodliwe silne utleniacze, np. ozon, nadtlenek wodoru, które są szkodliwe dla zdrowia i środowiska. W Polsce smog ten występuje w miesiącach letnich (od czerwca do września) w Warszawie i Krakowie (ze wg na duże natężenie komunikacyjne). Wywołuje podrażnienia oczu i dróg oddechowych.

Jak powstaje taki smog?

Powstaje głównie w ciepłe i bezwietrzne dni, kiedy temperatura wynosi ok. 25-35C. W takich warunkach pod wpływem silnego nasłonecznienia dochodzi do silnej przemiany związków chemicznych zawartych w spalinach samochodowych i powstają utleniacze jak np. toksyczny ozon czy tlenek węgla. Smog ten tworzy również bardzo szkodliwą brązową mgłę.

- smog londyński (siarkowy, kwaśny, jesienno-zimowy), bardziej charakterystyczny dla umiarkowanej strefy klimatycznej. Powstaje głównie zimą (od września do marca) i ma związek z paleniem w piecach. Smog londyński to przede wszystkim mieszanka różnych pyłów, wzbogacona o tlenki siarki, azotu czy węgla, a także o sadzę. W Polsce występuje głównie w Krakowie i na Górnym Śląsku. Negatywnie wpływa na układy oddechowy i krążenia.

Jak powstaje taki smog?

Kiedy dym z komina unosi się coraz wyżej, jego temperatura spada. Przy normalnych warunkach pogodowych temperatura powietrza wraz z wysokością spada i dym swobodnie unosi się w górne warstwy atmosfery.

Jednak jesienią i zimą często dochodzi do tzw. inwersji (odwrócenia) temperatury. Wtedy mamy sytuację odwrotną. Im wyżej tym temperatura jest wyższa. W takich warunkach dochodzi do szybkiego zrównania temperatur - zanieczyszczeń z komina i powietrza. Przez to zanieczyszczenia utrzymuje się bliżej powierzchni ziemi, bo nie mogą uciec w wyższe warstwy atmosfery. Jeśli jeszcze dodatkowo nie ma wiatru i mamy wysoką wilgotność, to dochodzi do coraz większej kumulacji smogu.

Niestety, występuje również zjawisko rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń na inne obszary, czyli tak zwany smog napływowy.

Co ma wpływ na powstawanie smogu?

Stan jakości powietrza kształtowany jest przez wiele czynników. Najbardziej istotny wpływ na jakość powietrza ma:

- ilość zanieczyszczeń generowanych z tzw. niskiej emisji czyli pieców na paliwa stałe – używanie niskiej jakości paliw lub/i nieefektywnych instalacji grzewczych (zwłaszcza pieców) oraz niewystarczająca termomedernizacja budynków;

- wzmożony transport – czyli emisja zanieczyszczeń z „rury wydechowej” oraz ciągłe unoszenie i wzbijanie pyłów zawieszonych ze startych opon i klocków hamulcowych,

- sąsiedztwo zakładów przemysłowych,

- zmniejszanie powierzchni terenów zielonych (zabudowywanie ich) – powoduje brak funkcji filtrowania zanieczyszczeń,

- położenie geograficzne – obniżenie terenu (np. położenie w  kotlinie lub dolinie rzeki) utrudnia cyrkulację powietrza i powoduje gromadzenie się zanieczyszczeń np. Kraków, Zakopane;

- pogoda – niski poziom opadów oraz bezwietrzna pogoda powodują koncentrację zanieczyszczeń,

- gęsta zabudowa – bardzo charakterystyczna dla dużych miast, zabudowa korytarzy przewietrzania i  regeneracji powietrza utrudnia krążenie i  wymianę mas powietrza.

Skąd się bierze smog:

  • niska emisja (ogrzewanie paliwami stałymi) 56%;
  • przemysł 17%;
  • transport drogowy 13%;
  • produkcja energii 5%;
  • rolnictwo 5%;
  • inne źródła 4%;

zanieczyszczenie

Co wchodzi w skład smogu? Czym oddychamy?

W skład smogu wchodzą następujące zanieczyszczenia powietrza, czyli:

  • Pył zawieszony jest szczególnie ważną substancją znajdującą się w powietrzu z punktu widzenia ochrony naszego zdrowia i życia, szczególnie pyły PM10 (mieszanina zawieszonych w powietrzu cząsteczek o średnicy nie większej niż 10 μm) i PM2,5 (to pył którego cząstki mają średnicę poniżej 2,5 mikrometra (µm). Cząsteczki pyłu PM10 będące mieszaniną zawieszonych w powietrzu substancji toksycznych z łatwością wnikają do płuc i powodują choroby układu oddechowego, zaś mniejsze pyły - PM2,5 - przedostają się także do krwiobiegu, transportując na swojej powierzchni toksyczne ładunki i odpowiadają za choroby układu krążenia. Pył zawieszony uszkadza płuca, podnosi ciśnienie krwi, zwęża naczynia krwionośne i drogi oddechowe, zwiększa ryzyko zawału serca i udaru mózgu, przenika do organizmu płodu i zaburza jego rozwój, może być rakotwórczy. W pyle zawieszonym poza PM10, PM2,5 oraz sadzą mogą znajdować się też:  
    • metale ciężkie (Hg – rtęć, Cd – kadm, Pb – ołów, Mn – mangan, Cr – chrom) – szkodliwe dla ludzi, zwierząt i roślin, kumulują się w organizmie;
    • wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA – m.in. BaP- α-benzopiren) – podrażniają oczy, gardło, powodują problemy z oddychaniem. Substancje rakotwórcze i powodujące silne zatrucia, wpływają na układ oddechowy (podrażnienie, stany zapalne, infekcje, astma, zmniejsza wydolność płuc);
  • dwutlenek siarki (SO2) – wyjątkowo szkodliwy zarówno dla zdrowia ludzi jak i całego środowiska. Powoduje ból głowy, uczucie niepokoju, podrażnia oczy, gardło, powoduje problemy z oddychaniem (zwęża drogi oddechowe szczególnie u osób chorych na astmę i małych dzieci) oraz choroby serca.
  • ozon (O3) – podrażnia oczy, gardło, uszkadza płuca, wywołuje kaszel i bóle w klatce piersiowej powoduje problemy z oddychaniem oraz choroby serca. Jedna z głównych przyczyn powstawania kwaśnych opadów;
  • dwutlenek azotu (NO2) i tlenki azotu – jedne z  groźniejszych zanieczyszczeń. Uważa się je za dziesięciokrotnie bardziej szkodliwe od tlenku węgla i kilkakrotnie od tlenku siarki. Podrażniają oczy, gardło, powodują problemy z oddychaniem, wpływają negatywnie na wątrobę, śledzionę i krew. Przyczyniają się do powstawania dziury ozonowej i smogu;
  • tlenek węgla (czad) – silnie trujący, bezwonny gaz, wywołuje niedotlenienie serca, mózgu i innych narządów, zwiększa ryzyko zawału serca i udaru mózgu;
  • dioksyny – trujące związki chemiczne, często odpowiedzialne za pojawienie się nowotworów czy bezpłodności.

To jak silnie zanieczyszczenia pyłowe wpływają na zdrowie zależy od: ich stężenia w powietrzu i od czasu ekspozycji, czyli od całkowitej ilości zanieczyszczeń, która dostaje się do naszego organizmu, ale może też zależeć od rozmiarów, kształtu i składu chemicznego cząstek pyłu. Skład chemiczny pyłu zależy z kolei silnie od jego pochodzenia, czyli źródła. Istnieją silne dowody na szkodliwy wpływ na zdrowie pyłów pochodzących ze spalania paliw kopalnych (węgiel, ropa naftowa) lub biomasy.

Zanieczyszczenia powietrza i smog - jaki mają wpływ na odporność

Zanieczyszczenia powietrza dostają się do organizmu człowieka poprzez układ oddechowy, pokarmowy, skórę i gałkę oczną, powodując obniżenie odporności.

Co ma smog do odporności?

Bardzo dużo. Zacznę od tego, że smog zmienia odpowiedź układu odpornościowego organizmu na alergeny, wywołuje stany zapaleń, a także przyczynie się do rozwoju wielu rodzajów nowotworów (m.in. raka płuc). Ale to nie wszystko. Zdaniem naukowców z University of Leicester składniki smogu mogą wpływać na zachowanie się bakterii atakujących nasz układ oddechowy i w ten sposób zmieniać skuteczność antybiotyków (powodować, że baterii stają się odporne na antybiotyki).

Myślę, że są to wystarczające powody aby zastanawiać w jaki sposób możemy ograniczyć szkody spowodowane przez zanieczyszczone środowisko.

Według danych tej organizacji dziewięć na 10 osób na świecie codziennie oddycha zanieczyszczonym powietrzem i czynnik ten WHO uważa za największe zagrożenie dla ludzkiego zdrowia.

Dlatego teraz pora na przedstawienie wpływu zanieczyszczeń powietrza i smogi na nasz stan zdrowia i spodziewaną długość życia.

Wpływ smogu na zdrowie

Skutki zanieczyszczenia powietrza są bardzo łatwo zauważalne – wszyscy widzimy gęsty dym, zalegający nad miastem i pewnie każdemu z nas gorzej się takim zanieczyszczonym powietrzem oddycha. Skutki smogu są jednak o wiele bardziej poważne i dalekosiężne, niż się niektórym wydaje.

Od kilkudziesięciu lat lekarze i naukowcy prowadzą badania nad wpływem zanieczyszczeń powietrza na zdrowie. Niektóre oddziaływania są już bardzo dobrze poznane i opisane (wpływ na choroby układu krążenia czy układu oddechowego), a inne nadal pozostają przedmiotem badań, a dokładne mechanizmy oddziaływania czekają jeszcze na odkrycie (związek z rozwojem choroby Alzheimera, depresji czy spadkiem IQ u kolejnych pokoleń). Ale jedno jest pewne: zanieczyszczenia powietrza w ogromnym stopniu wpływają na stan naszego zdrowia i samopoczucia. I im wyższe stężenia zanieczyszczeń tym częściej i poważniej chorujemy, a w skali kraju więcej osób umiera przedwcześnie. Światowa Organizacja Zdrowia uznaje zanieczyszczenie powietrza za najpoważniejsze zagrożenie środowiskowe dla zdrowia publicznego we współczesnym świecie.

Od czasu Wielkiego Smogu Londyńskiego (1952r - 12 tysięcy ofiar - w ciągu 4 dni zmarło 4 tys. ludzi, a w ciągu kilku kolejnych tygodni następne 8 tys.) i podobnych tragicznych zdarzeń w połowie XX wieku, wiadomo że nawet krótkotrwałe narażenie na wysokie stężenia zanieczyszczeń powietrza znacząco zwiększa umieralność. Największy wpływ na umieralność ma długotrwała ekspozycja na zanieczyszczenia powietrza. Większość zgonów przypisuje się wpływowi drobnych pyłów (PM2.5).  Więcej zgonów przypisywanych narażeniu na zanieczyszczenia powietrza związanych jest z chorobami układu krążenia (ok 2/3), niż z chorobami układu oddechowego. Szacuje się, że w ostatnich latach w Polsce, zanieczyszczenia powietrza przyczyniają się do ok. 50 tys. przedwczesnych zgonów rocznie. Zanieczyszczenie powietrza skraca w naszym kraju oczekiwaną długości życia nawet o ponad rok (w Łodzi zanieczyszczenie skraca życie o 1,5 roku, w Warszawie o prawie 2 lata, w Krakowie – o 2 lata i 3 miesiące). Trwałe obniżenie stężeń zanieczyszczeń przekłada się na zmniejszenie liczby zgonów w populacji.

A jaki jest wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie?

Oddychanie zanieczyszczonym powietrzem powoduje liczne negatywne konsekwencje dla zdrowia człowieka. Szkodliwe cząstki stałe zawieszone w  powietrzu, dostając się do organizmu i gromadząc się w nim, powodują uszkodzenia wielu organów i układów ludzkiego ciała, wpływając na:

- układ oddechowy – zmiany w płucach i ograniczenie ich czynności (np. zmniejszenie pojemności oddechowej), powstawanie stresu oksydacyjnego;

- układ krążenia – cząsteczki pyłu zawieszonego łatwo przenikają przez naczynia włosowate przyczyniając się do zwiększonej krzepliwości i obniżonego nasycenia tlenem, powodując niewydolność serca, miażdżycę tętnic, zwężenie naczyń krwionośnych i nadciśnienie tętnicze.

Do ciężkich chorób przewlekłych, powodowanych przez zanieczyszczenia powietrza należą: przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP), astma oskrzelowa, rozedma płuc i oskrzeli, przewlekłe zapalenie oskrzeli, niewydolność płuc, nowotwory płuc i alergie.

Zła jakość powietrza może ponadto wpływać na rozwój i  pogłębienie cukrzycy, chorób wątroby, zaburzeń zdrowia psychicznego, otyłości i białaczki dziecięcej, a także na obniżenie płodności zarówno u kobiet jak i u mężczyzn. Zbadano ponadto, że wśród kobiet żyjących na terenach bardziej zanieczyszczonych istnieje większe ryzyko przedwczesnego porodu, a dzieci rodzą się z mniejszym obwodem główki i niższą masą urodzeniową. Zauważono też zwiększoną śmiertelnością w grupie niemowląt do 1 roku życia. Prenatalne narażenie na szkodliwe substancje obecne w powietrzu przekłada się też na gorszy rozwój i funkcjonowanie w wieku późniejszym układu nerwowego oraz układu oddechowego.

Wyniki badań dowodzą, że rakotwórcze działanie zanieczyszczeń powietrza wzrasta wraz z czasem wykorzystywania węgla.

Osoby szczególnie wrażliwe na zanieczyszczenia powietrza ("smog")

  • Dzieci (wdychają więcej powietrza w przeliczeniu na kilogram masy ciała i na ogół spędzają więcej czasu na zewnątrz);
  • Osoby starsze (ze wg na większe zaawansowanie procesów chorobowych);
  • Kobiety w ciąży;
  • Osoby cierpiące na choroby układu krążenia (nadciśnienie, miażdżyca, choroba niedokrwienna, itp.);
  • Osoby z chorobami układu oddechowego tj. astma czy przewlekła obturacyjna choroba płuc;
  • Osoby otyłe i chorujące na cukrzycę;

Wpływ zanieczyszczeń powietrza na samopoczucie

Badacze z University of York w Wielkiej Brytanii odkryli niedawno, że w miarę wzrostu zanieczyszczeń dwutlenkiem azotu spada satysfakcja z życia oraz osobiste poczucie szczęścia. Dlatego warto pamiętać, że zanieczyszczenie powietrza zagraża nie tylko naszemu zdrowiu fizycznemu, ale także dobremu samopoczuciu

Dopóki jakość powietrza w naszym kraju nie ulegnie znacznej poprawie warto wiedzieć…

Jak unikać zanieczyszczeń?

Jeśli wiesz, lub podejrzewasz że powietrze w Twojej okolicy jest mocno zanieczyszczone, warto abyś zastanowił się nad tym, czy i kiedy wychodzić z domu. Zwłaszcza jeśli cierpisz na astmę lub chorobę niedokrwienną serca.

W dniach z bardzo wysokim poziomem zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego osobom należącym do grupy szczególnie wrażliwych (m.in. dzieci, osoby starsze, kobiety w ciąży) zaleca się pozostanie w domu.

Ponadto wtenczas:

Nie otwieraj okien (możesz włączyć klimatyzację, ale tylko jeśli jest w pełni sprawna, a wchodzące w jej skład filtry nie są zużyte lub zniszczone).

Jeśli Cię stać to możesz zainwestować w oczyszczacz powietrza lub stosować filtry w systemach wentylacji (szczególnie w domach położonych na obszarach o największym zanieczyszczeniu powietrza).

Nie pal w kominku ani w piecu (bo każde takie palenie w piecu czy kominku zwiększa zanieczyszczenia powietrza zarówno w domu jak i w okolicy), jeśli nie masz alternatywnych źródeł ogrzewania to pal w piecu w taki sposób aby ograniczyć ilość wydzielanych zanieczyszczeń.

Przemieszczaj się pieszo, na rowerze lub za pomocą środków transportu publicznego zamiast samochodem lub motorem;

Jeśli jedziesz samochodem i utknąłeś w korku, lepiej nie otwieraj okien, a wentylację czy klimatyzację wyłącz lub przełącz na zamknięty obieg powietrza (jednak warto przy tym jednak pamiętać, że w takiej sytuacji w kabinie może gromadzić się dwutlenek węgla).

Unikaj spacerów lub jazdy rowerem w trakcie szczytu samochodowego;

Jeśli jedziesz rowerem to optymalna prędkość wynosi 13–15 km/godz. – wówczas jedziesz na tyle szybko, że krócej narażasz się na wdychanie zanieczyszczeń, ale zarazem na tyle wolno, że nie oddychasz zbyt głęboko.

Jeśli spacerujesz to najlepszy jest spokojny marsz z prędkością ok. 4 km/godz. Oczywiście należy w miarę możliwości unikać ruchliwych ulic.

Warto zainwestować w maskę przeciwpyłową (jej używanie w mieście takim jak Pekin znacząco poprawiało pracę serca i ciśnienie tętnicze). Niektóre modele masek chronią też przed toksycznymi gazami.

Wpływ zanieczyszczeń powietrza na środowisko i gospodarkę

Wpływ zanieczyszczeń powietrza na środowisko możemy podzielić na:

- efekty globalne m.in. zmiany klimatyczne, efekt cieplarniany, destrukcja warstwy ozonowej;

- efekty międzynarodowe m.in  kwaśne deszcze, zakwaszenie gleb i wód;

- efekty lokalne m.in. choroby zwierząt i roślin, zmniejszenie różnorodności biologicznej;

Wpływ zanieczyszczeń powietrza na gospodarkę. Zła jakość powietrza pociąga za sobą problemy zdrowotne, które z  kolei generują koszty ekonomiczne ponoszone przez wszystkich mieszkańców. Koszty te obejmują m.in. wydatki na opiekę zdrowotną, ponoszone bezpośrednio przez ludzi chorujących z powodu zanieczyszczenia powietrza, jak i wydatki w ramach systemu opieki zdrowotnej. Ale nie mniej ważne są też koszty wynikające z mniejszej produktywności pracowników, w  tym nieobecności w  pracy z powodu choroby pracownika lub jego najbliższych. Podsumowując każdego dnia całe nasze społeczeństwo ponosi ogromne koszty związane z konsekwencjami oddychania zanieczyszczonym powietrzem. Pobyty w szpitalu, leczenie, utracone dni pracy, mniejsza produktywność, czy przedwczesne zgony (szacuje się, iż jest ich ok 50 tys. rocznie) – to nie tylko tragedie osobiste, ale również ogromne koszty dla gospodarki, czyli dla nas wszystkich.

Jak sobie radzić z zanieczyszczeniami - co możemy zrobić?

Skoro za większość zanieczyszczeń powietrza (gł. pyłu zawieszonego i rakotwórczego B(A)P) odpowiada niska emisja ze spalania w piecach paliw stałych to szczególnie pilnymi i potrzebnymi działaniami jest zmiana sposobu ogrzewania, a także termomodernizacja budynków - bez tego poprawa jakości powietrza w naszym kraju nie będzie możliwa. Ważna jest także poprawa stanu technicznego samochodów poruszających się po naszych drogach, bo transport samochodowy także odpowiada za sporą ilość zanieczyszczeń.

Jak wynika z badań prowadzonych m.in. w ramach projektu LIFE-APIS/PL świadomość ekologiczna naszego społeczeństwa jest słaba - ciągle powyżej 50 proc. respondentów nie widzi związku pomiędzy jakością powietrza a zdrowiem. Oczywiście z czasem świadomość ta się poszerza – jednak odbywa się to bardzo wolno.

Wynika z tego, iż najważniejszym działaniem jakie musimy podjąć jest edukacja, mająca na celu wzrost świadomości ekologicznej mieszkańców w  zakresie zanieczyszczeń powietrza, ich podstawowych źródeł i  sposobów zapobiegania. Bardzo ważne jest więc znalezienie sposobów dotarcia do jak najszerszego grona odbiorców, z wykorzystaniem odpowiednich kanałów przekazu (telewizja, Internet, aplikacje mobilne) oraz dostosowaniem poziomu prezentowanych informacji.

Działania mające na celu poprawę jakości powietrza muszą być zdecydowane oraz odbywać się równocześnie na kilku poziomach: państwa (kraju), gminnym, ale także każdy z nas ma na to wpływ. Pomocne są przede wszystkim odgórne obostrzenia dotyczące jakości kotłów do spalania paliw stałych czy też określenie parametrów samych paliw, które mogą być wykorzystywane jako źródło ciepła, czy nawet całkowite zakazy palenia węglem i drewnem jak będzie to miało miejsce od września tego roku w Krakowie.

Ważnym elementem w walce z zanieczyszczeniami jest także zieleń miejska, która ma nie tylko walory estetyczne, upiększając życiową przestrzeń, ale także stanowi „zielone płuca” filtrujące powietrze. Różne gatunki roślin, są specjalistami w pochłanianiu zanieczyszczeń, takich jak metale ciężkie lub pyły zawieszone.  Największe zdolności do walki z zatrutym powietrzem miast mają rośliny liściaste, szczególnie te, wyposażone we włoski i woski.

Przeprowadzone badania dowiodły, iż najlepsze zdolności akumulacji mikropyłów o średnicy 2,5–10 µm wykazuje brzoza, natomiast lipa drobnolistna, trawnik porośnięty życicą i kostrzewą są bezkonkurencyjne w akumulacji mikropyłów o średnicy 10–100 µm. Drzewa i  krzewy pochłaniające najwięcej zanieczyszczeń w postaci pyłów zawieszonych to: brzoza brodawkowata (gromadzi najwięcej cząstek kancerogennych!), jesion pensylwański, lipa europejska, leszczyna turecka, jarząb szwedzki, topola szara, miłorząb dwuklapowy, cis pospolity, tawlina jarzębolistna, pęcherzyca kalinolistna, lilak, hortensja krzaczasta, porzeczka złota.

Rośliny, które najlepiej pochłaniają metale ciężkie to byliny takie jak: smagliczki, ubiorki, gęsiówki, nawłocie, a także robinia akacjowa, karagana syberyjska, amorfa krzewiasta, klon jawor i klon polny.

Co możemy zrobić my sami aby poprawić jakość powietrza?

Nasze codzienne wybory mają również wpływ na jakość powietrza, tak więc my sami możemy zrobić bardzo dużo dla poprawy jakości powietrza, którym oddychamy. Chcesz pomóc? Zacznij od dziś:

* Inwestować w  wysokiej jakości piece grzewczy oraz dobrej jakości opał;

* Zamiast samochodem jeździć transportem publicznym lub rowerem;

* Obniżać zapotrzebowanie na energię cieplną w domu i pracy (np. szczelne okna, ocieplenie budynku);

* Inwestować w energooszczędne urządzenia domowe (agd, rtv), zarówno w domu jak i w miejscu pracy;

* Korzystać z odnawialnych źródeł energii (np. panele słoneczne, fotowoltaika);

* Angażować się w akcje na rzecz ochrony powietrza;

* Starać się edukować innych ludzi;

 ochrona srodowiska

Dlaczego warto podjąć walkę, czyli …

Korzyści, wynikające z  ograniczania emisji szkodliwych pyłów i gazów do atmosfery:

- Pozytywny wpływ na zdrowie i długość życia;

- Poprawa jakości życia;

- Czyste środowisko naturalne;

- Większa atrakcyjność terenu;

- Poprawę walorów turystycznych oraz warunków klimatycznych miejscowości.

- Ograniczenie kosztów ekonomicznych (gospodarczych) w tym obniżenie kosztów na leczenia mieszkańców oraz renowację budynków;

Oddychanie czystym powietrzem jest podstawową potrzebą każdego człowieka. Każdy z nas ma prawo do życia i pracy w środowisku niezagrażającym naszemu zdrowiu, a wręcz mu sprzyjającym. Tyle teorii. W praktyce prawo to w wielu miejscach naszego kraju nie jest zagwarantowane.

Dlatego tak ważne jest aby wzrosła nasza świadomość związana z wpływem zanieczyszczeń na nasze zdrowie, być może wtedy łatwiej będzie dokonać wszelkich zmian niezbędnych do poprawy jakości powietrza, którym wszyscy bez wyjątku oddychamy.

Drugim czynnikiem zanieczyszczeń środowiska który chciałabym dokładniej omówić jest ….

Hałas

Każdego dnia mamy do czynienia z powszechną obecnością hałasu. Występuje on głównie w dużych miastach (duża ilość tras komunikacyjnych, sklepów, obiektów usługowych i przemysłowych) ale nie tylko. W ostatnich dziesięcioleciach problem uległ tak silnemu nasileniu, że hałas stał się powszechnym zagrożeniem dla środowiska.

Czym jest hałas?

Generalnie hałasem przyjęto określać wszelkie nieprzyjemne, niepożądane czy wręcz szkodliwe dźwięki (wg definicji to dźwięk o częstotliwości od 16 do 16000 Hz).

Dźwięki dochodzące z otoczenia oddziałują na nasz narząd słuchu oraz inne zmysły, a także zakłócają nasz spokój, są wręcz dokuczliwe, uciążliwe, a nawet szkodliwe.  Nadmierny hałas może być przyczyną rozdrażnienia, stresu, a także zakłócać sen i wypoczynek  Do hałasu nie można się przyzwyczaić! Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca równoważny poziom dźwięku na zewnątrz budynku, który nie powinien przekraczać 55 dB w dzień i 45 dB w nocy.

Wpływ hałasu na zdrowie i samopoczucie

Hałas wpływa niekorzystnie zarówno na samopoczucie psychiczne jak i układ nerwowy, generalnie na ogólne zdrowie fizyczne człowieka. Oczywiście odczuwanie hałasu jest w dużym stopniu subiektywne. Jest uzależnione m.in.  od odporności psychicznej i nastroju człowieka, ale zależy też od rodzaju hałasu.

Z badań wynika, że hałas o poziomie:

  • 70 - 85 dB może oddziaływać szkodliwie na zdrowie, powodować bóle głowy, wpływać niekorzystnie na układ nerwowy;
  • 85 – 120 dB powoduje uszkodzenie słuchu, zaburzenia układów: krążenia i nerwowego, a także równowagi;
  • powyżej 120 dB może powodować nie tylko zaburzenia równowagi ale też w koordynacji ruchów kończyn, a także powodować stany lękowe, depresyjne i objawy chorób psychicznych;

Jednym z najbardziej uciążliwych źródeł hałasu jest hałas drogowy. Wraz z rozwojem transportu oraz infrastruktury drogowej, problem ten staje się coraz większy i dotyczy zarówno obszarów miejskich, jak i pozamiejskich sąsiadujących z drogami. Dlatego też konieczne stało się monitorowanie hałasu w środowisku oraz podejmowanie działań na rzecz jego ograniczenia np. budując ekrany akustyczne lub stosując specjalne nawierzchnie drogowe zmniejszające emisję hałasu.

Dla mnie osobiście hałas jest ogromnym zagrożeniem - nie jestem odporna psychicznie na tenże czynnik. Powoduje on u mnie nie tylko rozdrażnienie czy utrudnienie skupienia się, ale przede wszystkim stres i poczucie wewnętrznego lęku czy też obawy. Dlatego staram się go unikać. Oczywiście dużo zależy od tego gdzie mieszkamy. Wynajmując czy kupując dom/mieszkanie warto brać pod uwagę właśnie czynniki środowiska, w tym m.in. hałas, a wydaje się, że niestety wiele osób o tym zapomina. Doświadczyłam mieszkania w różnych miejscach i przyznam Ci się że jednym z moich kryteriów wyboru zawsze było to czy miejsce jest ciche, spokojne, a wraz  z upływem czasu uważam, że jest to wręcz element kluczowy. Przygotowując ten wpis zamiast zgiełku, szumu komunikacyjnego słyszę śpiew ptaków i powiem Ci że jest to mega przyjemne uczucie. A Ty jak radzisz sobie z hałasem? Przeszkadza Ci on? Ale być może dla Ciebie hałas nie stanowi problemu, bo jak wspomniałam wcześniej odczuwanie hałasu jest w dużej mierze subiektywne. Jeśli jednak masz z nim problem to zastanów się w czy i w jaki sposób możesz ograniczyć jego niekorzystne oddziaływanie na swoje zdrowie i samopoczucie.

Na końcu chciałam jeszcze wspomnieć o zanieczyszczeniu żywności, która dość często ma też związek z zanieczyszczeniami środowiska czyli wody, powietrza i gleby. Oczywiści nie są to jedyne przyczyny zanieczyszczeń żywności ale o tym za chwilę.

Zanieczyszczenia żywności

Zacznę od tego, że bezpieczna żywność to taka, która nie wywołuje żadnych niepożądanych skutków zdrowotnych (tj. zatrucia, choroby czy inne problemy zdrowotne). Do zanieczyszczenia żywności może dojść na etapie: wytwarzania, pakowania, transportu, przechowywania, a także przygotowania do spożycia.

Czym są zanieczyszczenia żywności?

Zanieczyszczenia żywności to obecne w żywności: szkodniki, mikroorganizmy, toksyny, substancje chemiczne lub inne substancje obce, które mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia  człowieka lub też powodować nieprzydatność do spożycia.

Źródłami zanieczyszczeń żywności mogą być:

  • Środowisko – woda, gleba, powietrze;
  • Pozostałości z działalności rolniczej - nawozy, środki ochrony roślin;
  • Pozostałości z działalności hodowlanej– pasze, leki;
  • Pozostałości procesu technologicznego;
  • Opakowania;

Zanieczyszczenia żywności możemy podzielić na biologiczne, chemiczne i fizyczne. Te które są lub mogą być związane z zanieczyszczeniem środowiska to głównie zanieczyszczenia chemiczne.

Zanieczyszczenia biologiczne to mikroorganizmy chorobotwórcze oraz takie, które powodują psucie żywności (grzyby, pleśnie, bakterie, wirusy). Powodują one m.in. zatrucia pokarmowe (wirusowe np. WZW typu A , rotawirusy oraz bakteryjne np. Salmonella).

Najczęstszym źródłem zatruć są: potrawy z surowych jaj, mięsa, mleka (tj. lody, kremy do ciast czy tatar), potrawy przygotowane  w nieodpowiednich warunkach (np. brak higieny czy zbyt wysoka temperatura w pomieszczeniu), a także potrawy przygotowane z surowców pozyskanych w nieodpowiednich warunkach (np. złe warunki higieniczno-sanitarne w ubojni).

Zanieczyszczenia biologiczne żywności mogą być też przyczyną chorób odzwierzęcych (np. BSE), a także psucia się żywności (zmiana smaku, zapachu i tekstury, zachodzenie procesów gnilnych).

Aby uniknąć zanieczyszczeń biologicznych żywności ważne jest przestrzeganie następujących zasad:

  • Wybieraj odpowiedniej jakości surowce - ze słabej jakości surowca nie otrzymasz dobrej, zdrowej potrawy;
  • Dokładne myj surowce - w ten sposób pozbędziesz się większości zanieczyszczeń znajdujących się na produktach np. roślinach okopowych ;
  • Zachowaj higienę podczas przygotowywania posiłku (ważne jest zachowanie jednokierunkowego działanie od czynności „brudnych” do „czystych”, by nie zanieczyszczać czystszej żywności czy narzędzi tą bardziej zanieczyszczoną, istotne jest również mycie rąk między tymi czynnościami);
  • Zadbaj o odpowiednią obróbkę produktów – procesy tj. suszenie, mrożenie, pasteryzacja czy sterylizacja hamują rozwój i częściowo lub całkowicie niszczą mikroflorę;
  • Przestrzegaj warunków przechowywania produktów i potraw - nieodpowiednie warunki przechowywania mogą być przyczyną wtórnego zanieczyszczenia produktu lub przyspieszać namnażanie się bakterii;

Zanieczyszczenia chemiczne. Groźną grupą zanieczyszczeń żywności są zanieczyszczenia substancjami chemicznymi, które mogą prowadzić do ostrych zatruć lub długotrwałych chorób. Różne pierwiastki i związki chemiczne, które znajdują się w żywności w sposób przypadkowy mogą w ogromnym stopniu wpływać na nasze zdrowie (powodując albo natychmiastowe objawy chorobowe albo też zmiany w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu, dające się stwierdzić dopiero po pewnym czasie).

Rodzaje zanieczyszczeń chemicznych:

Metale ciężkie (np. ołów, kadm, i rtęć) - do skażenia żywności metalami ciężkimi dochodzi głównie poprzez zanieczyszczenie powietrza, wody i gleby, ale mogą też one pochodzić z aparatury przemysłowej, opakowań oraz z różnych składników dodawanych do żywności, a także z pestycydów, barwników i nawozów sztucznych. Metale ciężkie w nadmiernej ilości mogą powodować zatrucia głównie przewlekłe (ostre bardzo rzadko). Mogą też powodować różnego rodzaju choroby nowotworowe, zmiany genetyczne, czy też wady rozwojowe płodu, a także nadciśnienie, miażdżycę, zmiany neurologiczne oraz zwiększoną podatność na zakażenia.

Pestycydy - tzw. środki ochrony roślin to substancje chemiczne przeznaczone do likwidowania wszelkiego rodzaju plag (np. gryzonie, owady, grzyby, chwasty). W przypadku pestycydów ważne jest zachowanie okresu karencji (jest to okres w którym opryski przenikają do roślin i/lub pozostają na ich powierzchni) w którym nie wolno dokonywać zbiorów upraw ani spożywać produktów poddanych opryskom.

Pozostałości pestycydów w żywności lub wodzie mogą być przyczyną nie tylko ostrych zatruć, ale też powodować skutki odległe w czasie. Przyczyniają się one do występowania chorób nowotworowych, zmian genetycznych oraz zmian rozwojowych płodu.

Azotany i azotyny - ich zawartość jest szczególnie wysoka w roślinach uprawianych szklarniowo, które są intensywnie nawożone. Innym ich źródłem są też mieszanki peklujące stosowane do konserwowania mięsa i jego przetworów. Najwięcej azotanów kumulują: sałata, rzodkiewki, buraki, kalarepa, szpinak, pietruszka, kapusta, a najmniej: pomidory, papryka, cebula, ziemniaki. Aby zmniejszyć ich zawartość w pożywieniu podczas przyrządzania potraw, z warzyw powinny być usuwane te części, w których związki te odkładają się w największych ilościach (np. w warzywach liściastych - liście zewnętrzne i „głąb”, w marchwi - rdzeń, w innych korzeniowych i ziemniakach skórka).

Nitrozaminy powstałe z azotynów i azotanów wykazują silne działanie rakotwórcze. Azotyny mogą powodować przechodzenie hemoglobiny krwi w nieaktywną methemoglobinę (powoduje to sinicę, zaburzenia krążenia, wymioty i biegunkę) - ma to miejsce zwłaszcza u małych dzieci.

Dioksyny to bardzo toksyczne związki, które w niezamierzony sposób (jako produkt uboczny) powstają w śladowych ilościach podczas różnych reakcji chemicznych np. w trakcie spalania drewna i wszelkich związków organicznych. Dioksyny są związkami trwałymi i kumulują się w organizmie co powoduje, że negatywne efekty zdrowotne mogą pojawić się dopiero po dłuższym czasie. Głównym źródłem narażenia na związki z grupy dioksyn jest spożywanie skażonej nimi żywności, zwłaszcza produktów pochodzenia zwierzęcego.

Najwięcej dioksyn znajdziemy np. w żółtkach jaj, w tłustym nabiale i mięsie, rybach. Wysokie poziomy dioksyn w jajach kurzych związane są ze skażeniem gleby.

Z dostępnych badań wynika, że w sezonie zimowym stężenia dioksyn w powietrzu w naszym kraju mogą być nawet kilkadziesiąt razy wyższe niż w krajach Europy Zachodniej. Również gleba jak i rośliny mogą być skażone dioksynami, nie tylko przez pył opadający z kominów, ale także popiołami z palenisk, często zawierającymi bardzo wysokie dawki dioksyn. Większość dioksyn pochodzi z domowych kotłów i pieców na paliwa stałe, w których niestety nierzadko spalane bywają odpady węglowe (muł, flotokoncentrat) oraz komunalne (np. tworzywa sztuczne, drewno impregnowane lub lakierowane). Ważnym źródłem dioksyn jest też spalanie odpadów komunalnych na otwartej przestrzeni (pożary składowisk i wysypisk odpadów).

Związki z grupy dioksyn (PCDD/F) są niebezpieczne dla naszego zdrowia nawet w bardzo małych dawkach, powodując m. in. zaburzenia gospodarki hormonalnej, problemy z płodnością oraz negatywnie oddziałując na rozwijający się płód, a także maja właściwości kancerogenne (rakotwórcze).

Naturalnie występujące toksyny -  w tym mykotoksyny, biotoksyny morskie, glikozydy cyjanogenne i toksyny w trujących grzybach. Źródłem mykotoksyn są najczęściej zakażone produkty żywnościowe (np. owoce, warzywa, zboża, ryż, kukurydza), ale toksynotwórcze pleśnie mogą się również namnażać w budynkach.

W przypadku gdy na produkcie spożywczym znajduje się pleśń, jej usunięcie nie powoduje iż produkt staje się bezpieczny, bo mykotoksyny znajdują się również w tej części gdzie nie widać cech zepsucia. Dlatego w przypadku znalezienie pleśni należy wyrzucić cały produkt.

Mykotoksyny to często substancje rakotwórcze i mutagenne. Mogą być też przyczyną ostrych i przewlekłych zatruć, powodować alergie, grzybice, choroby układu oddechowego, pokarmowego i wątroby, a także liczne choroby związane z osłabieniem odporności.

Pozostałości leków weterynaryjnych, antybiotyków, hormonów - mogą pojawić się  w żywności pozyskiwanej od zwierząt lub ze zwierząt leczonych bez odpowiedniego okresu karencji. Należy wiedzieć iż, do celów żywienia ludzi lub produkcji innych środków spożywczych zakazane jest  wykorzystywanie produktów pochodzących od zwierząt, którym podawano antybiotyku lub środki o działaniu hormonalnym. Mogą one być dopuszczone do  spożycia dopiero po upływie obowiązującego okresu karencji oraz po przeprowadzeniu stosownych badań.

Spożywane z żywnością antybiotyki, pozostałości antybiotyków oraz produktu ich rozpadu niszczą naturalną mikroflorę jelit, powodują rozwój szczepów bakterii antybiotykoopornych, wpierają rozprzestrzenianie się zakażeń grzybiczych oraz wywołują reakcję alergiczną.

Natomiast nawet najmniejsza ilość hormonów (spożyta np. w pożywieniu) może oddziaływać bardzo silnie na organizm człowieka i zaburzać prawidłowy przebieg zachodzących w nim procesów (np. dojrzewanie płciowe).

Inne źródła zanieczyszczeń chemicznych to: pozostałości środków myjących i dezynfekujących, pozostałości rozpuszczalników i katalizatorów, substancje migrujące z tworzyw sztucznych oraz skażenia radioaktywnie.

Odnośnie chemicznych zanieczyszczeń żywności to nasza sytuacja jest trudna. Oczywiście mamy wybór możemy kupować produkty ekologiczne "bio" i mieć nadzieję, że one są naprawdę "czyste". Możemy się też zaopatrzać u lokalnych producentów żywności. Ale wszystko i tak jest oparte na zaufaniu. Nawet jeśli sami posiejemy, zasadzimy, będziemy się starać dochować wszelkich zasad aby nasze produkty były zdrowe to nie mamy wpływu na zanieczyszczenia powietrza które mogą się do nich przedostać. I to jest niestety bardzo przykre.

Jeśli jesteś tutaj – to gratuluję!

Cóż mogę powiedzieć na koniec? Mam nadzieję, że udało mi się przybliżyć Ci ten jakże ważny dla naszego zdrowia i życia temat zanieczyszczeń środowiska, a zwłaszcza powietrza którym oddychamy i oddychać będziemy, aż do śmierci. Warto zastanowić się i przemyśleć co my sami możemy zrobić aby poprawić tę naprawdę trudną sytuację – jeśli nie przekonują Cię inne aspekty to pomyśl o zdrowiu swoim i swoich bliskich. Zanieczyszczając środowisko nie tylko szkodzimy innym, szkodzimy przede wszystkim sobie samym. Pamiętaj wszyscy oddychamy tym samym powietrzem. A powietrze jest nam niezbędne do życia.

Komentarze do wpisu (0)

do góry
Sklep jest w trybie podglądu
Pokaż pełną wersję strony
Sklep internetowy Shoper.pl